Pomnik Rzeczypospolitej Włodawskiej we Włodawie upamiętnia wyjątkowy epizod z historii kampanii wrześniowej 1939 roku, określany mianem Rzeczypospolitej Włodawskiej. Nazwa ta odnosi się do obszaru kontrolowanego przez oddziały dowodzone przez generała Franciszka Kleeberga, gdzie mimo postępującej okupacji udało się na krótko odtworzyć polską administrację cywilną. Dzięki temu Włodawa i jej okolice stały się jednym z ostatnich miejsc na ziemiach polskich, w których nadal funkcjonowały legalne struktury państwa polskiego.
Monument został odsłonięty 26 września 2023 roku. Upamiętnia generała Franciszka Kleeberga oraz żołnierzy Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”, którzy bronili Polesia, a następnie stoczyli pod Kockiem ostatnią dużą bitwę kampanii wrześniowej. Pomnik został ufundowany przez Instytut Pamięci Narodowej jako wyraz hołdu dla obrońców Ojczyzny oraz ich niezłomnej postawy wobec agresji niemieckiej i sowieckiej.
Pomnik stanął w samym centrum Włodawy, zastępując wcześniejszy monument poświęcony „walkom i męczeństwu wojsk polskich i sowieckich”. Decyzję o jego usunięciu poprzedziły konsultacje społeczne, podczas których mieszkańcy opowiedzieli się za stworzeniem miejsca pamięci nawiązującego do lokalnych wydarzeń z września 1939 roku i podkreślającego znaczenie Włodawy w historii II Rzeczypospolitej.
Znaczenie pomnika wykracza jednak poza upamiętnienie działań wojennych. Jest on symbolem ciągłości polskiej państwowości, wierności żołnierskiej przysiędze oraz determinacji w obronie niepodległości. Przypomina, że nawet w obliczu klęski militarnej istniały miejsca, gdzie wciąż działały legalne władze Rzeczypospolitej, a polskie wojsko nie składało broni. Dziś monument jest jednym z najważniejszych miejsc uroczystości patriotycznych we Włodawie, gromadząc mieszkańców i przedstawicieli władz podczas obchodów rocznicowych.
Pomnik pełni również istotną funkcję edukacyjną. Przybliża mieszkańcom i turystom mniej znany rozdział historii regionu, pokazując, że Włodawa odegrała ważną rolę w ostatnich dniach obrony niepodległej Polski we wrześniu 1939 roku. Jest świadectwem pamięci o ludziach, którzy mimo niezwykle trudnej sytuacji pozostali wierni państwu polskiemu i jego wartościom.
Ciekawostka
Określenie „Rzeczpospolita Włodawska” nie oznaczało odrębnego państwa ani formalnie wydzielonego terytorium. Jest to historyczna i symboliczna nazwa odnosząca się do obszaru, na którym pod koniec września 1939 roku przez krótki czas funkcjonowały polskie władze cywilne i wojskowe pod dowództwem generała Franciszka Kleeberga. Wydarzenie to pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych epizodów kampanii wrześniowej i świadectwem niezłomności polskiego państwa w obliczu wojennej katastrofy.
Zostaw odpowiedź